( اوّل ) « 1 » ، و در شرق سلطان سليمان بزرگ « 2 » و اكبر پادشاه « 3 » از سلسلهء مغولى هند بودند . در همين عصر در ايران شاه عباس بزرگ پديدار شد . قرن شانزده در ژاپن همزمان بود با اواخر دورهء تاريخى موروماچى و عصر ازوچى موموياما تا عصر كيچوء ، كه در آن تمدن ادو پديد آمد . « 4 » در اواخر قرن ( شانزده ) تا آغاز قرن بعدى در

--> - و در گذشتهء 1380 م . ) در سال 1356 پس از اسارت ژان دوم ، نايب السلطنهء فرانسه گرديد . در سال 1360 قرارداد برتينيى Bretigny را با انگلستان منعقد ساخت . در سال 1364 م . به پادشاهى رسيد و صلح را بر شارل بدكردار ( Ch . le Mauvais ) تحميل نمود و قلمرو سلطنت را از چنگ چريك‌هاى خارجى غارتگر آزاد كرد و تا سال 1375 همه ولاياتى را كه به دست انگلستان افتاده بود از تصرف آن خارج ساخت . شارل پنجم بانى اصلاحات مفيدى در شؤون مالى و توسعهء امتيازات دانشگاه گرديد . ( معين ، اعلام ) ( 1 ) . اليزابت اول Elizabeth I ( متولد 1533 و در گذشتهء 1603 م . ) ملكهء انگلستان ( 1558 تا 1603 م . ) از آيين پروتستان حمايت كرد . حامى ادبيات ، هنرها و تجارت بود . ( معين ، اعلام ) ( 2 ) . سليمان اوّل ( جلوس 926 ه . / 1520 م . ، فوت 974 ه . / 1566 م . ) فرزند سلطان سليم اول ، تركان او را قانونى و فرنگيان وى را عظيم ( Magnefique ) لقب داده‌اند . وى فتوحات سليم را تحت الشعاع عمليات درخشان خود قرار داد . . . لقب « كبير » كه به او داده‌اند فقط به مناسبت هوش و كفايت و فتوحات درخشان او نيست ، بلكه بيشتر براى جدّ و جهديست كه در حفظ مقام خود به خرج داده . . . ممالك عثمانى در عهد سلطان سليمان از بوداپست و ساحل دانوب تا شلالهء آسيوان در مصر ، و از ساحل فرات تا باب جبل الطارق وسعت داشت ، و دورهء سلطنت او دورهء منتهاى عظمت عثمانى است . ( معين ، اعلام ) ( 3 ) . اكبر پادشاه ( متولد 949 ه . / 1542 م . ، و در گذشتهء 1014 ه . / 1605 م . ) پادشاه هندوستان از سلسلهء تيموريان هند . وى مملكت خود را به يارى وزير خويش ابو الفضل منظم كرد و توسعه بخشيد ، و جلوس او مبدأ « تاريخ اكبرى » به شمار مىرود . ( معين ، اعلام ) ( 4 ) . دورهء تاريخى موروماچى در ژاپن ( سالهاى 1392 تا 1573 م . ) كه به دو دورهء متقدم و متأخر ( پيش و پس از سال 1477 ) تقسيم مىشود ، كه با استقرار قدرت « يوشىمىسو » و پايان يافتن رقابت دربارهاى جنوبى و شمالى به سود دربار شمالى ، آغاز شد . در اواخر اين دوره ، با درگيرىها ميان سرداران قدرت‌طلب ، كشور دستخوش جنگ‌هاى داخلى بود . آمدن اروپاييان به ژاپن ( نخستين‌بار پرتقالىها در سال 1543 ) در همين دوران سرگرفت . پس از آن ( ميان -